سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
567
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
عبقات الانوار فى مناقب ائمة الاطهار ( فارسى ) ، المناصب ، حديث من ناصب عليا فقد كفر ( خطى ) ؛ الخيبر حديث لاعطين الراية غدا ( خطى ) ، خطبات و مقالات عربى و اردو به تعداد زياد ( خطى ) ؛ مسانيد العصمة ، مجموعهاى عظيم مشتمل بر احاديث و اقوال منقول از هر امام و خطبات آنان ، كه در 54 جلد آماده شده است . من نسخهء خطى مسانيد العصمة را به خط مصنف ديدهام ، اين كتاب از نظر روايت ، درايت و جمع و تدوين حديث كارنامهاى حيرتانگيز است و به خاطر اين كار زحمت و ذوق سعيد الملة يادآور مجلسى و سيد رضى است . حواشى و افادات مختلف ، همهء اينها در كتابخانهء ناصريه لكنهو محفوظ و موجود است . محمد سيادت امروهوى 1211 ه ق / 1796 م 1265 ه ق / 1849 م شمس العلوم و بدر الفنون ، فاضل اجل و زبدهء اخيار حاوى معقول و منقول ، مولانا محمد سيادت بن حجة الاسلام مولانا محمد عبادت در امروهه در محلهء شفاعتپوته در سال 1211 ه ق به دنيا آمد ، كتابهاى ابتدايى را نزد پدرش و ديگر استادان در زادگاه خود خواند ، آنگاه به لكنهو رفت و بعد از تكميل دروس فقه و اصول ، منطق و فلسفه ، تفسير و حديث ، عقايد و ادب ، طب و غيره و نيز با دريافت اجازهء اجتهاد از طرف عليين مكان مولانا سيد حسين به وطن خود بازگشت و به خدمات دينى پرداخت . وى داراى حافظهء قوى فوقالعادهاى بود . تا آن اندازه كه وقتى در حال موت بود ، در حين گفتگو با حكيم نثار على چندين صفحه از شرح اسباب را از بر خواند و گفت كه اين مطالب را در 32 سال قبل خواندهام . وى شخصى قانع و صابر و علاقهمند به تدريس بود ، در تعمير مجدد اشرف المساجد ( بعد از سال 1263 ه ق ) شركت كرد ، او بااينكه هميشه بيمار بود ، فرائض را مرتب انجام مىداد . سرانجام در سال 1265 ه ق درگذشت و زير ديوار جنوبى مسجد جامع دفن شد . فرزندان او عبارتند از : محمد عسكرى ( ر . ك : شرح حالش ) ، محمد حسن ( ر . ك : شرح حالش ) . يكى از تأليفات او كتاب جواب سؤالات امام الدّين امروهوى است . اين رساله را ، نايب ، مأمور عالىرتبهء دولت ، سليمان خواند و بسيار تعريف كرد .